11_06 gdy sie nie ma 3

59 Listy od PiotrListy od PiotrListy od PiotrListy od PiotrListy od Piotraaaaa ELEKTRONIKA DLA WSZYSTKICH - pdf za darmo

5 downloads 54245 Views 639KB Size

Story Transcript


Listy od Piotr a Piotra W trzeciej części listu dotyczącego moźliwości zamiany typów elementów omówimy kolejne podzespoły.

Gdy się nie ma, co się lubi,

to się lubi, co się ma! część 3

Diody W wielu układach cyfrowych i analo− gowych występują diody małej mocy. W wykazie elementów podaje się jakiś konkretny typ, na przykład 1N4148, bo jest to obecnie najpopularniejsza na świecie dioda małej mocy. Tymczasem w większości przypadków można tam zastosować dowolne diody krzemowe. Ty z rozbiórki starych urządzeń masz za− pewne jakieś małe diody, w szklanej czy plastikowej obudowie. Praktycznie we wszystkich diodach w szklanej i plastiko− wej obudowie (zwykłych i Zenera), pas− kiem oznaczono katodę (wyjątkiem są diody produkcji b. ZSRR). Spotkasz więc diody BAY, BAYP, BAP, BAV, BACP, itd. Niektóre oznaczone są literami i cyframi, ale niestety wiele takich diod ma ozna− czenie w postaci kolorowych pasków lub kropek. Wcale nie musisz ich para− metrów szukać w katalogach. Niektóre z nich mają prąd pracy rzędu kilkudzie− sięciu mA, inne nawet 200mA. Mam na− dzieję, że na podstawie schematu budo− wanego urządzenia potrafisz z grubsza określić, przy jakim prądzie będzie praco− wać w Twoim układzie dana dioda. Jeśli na przykład napięcie zasilania układu wy− nosi 12V, a rezystancje współpracujące z diodą są rzędu 10kW , to prąd diody bę− dzie rzędu miliampera. W takim miejscu można bez obawy zastosować dowolną diodę krzemową. Nieco inaczej wygląda sprawa z dio− dami prostowniczymi do zasilaczy. Ge− neralnie, nawet przy małych prądach prostowanych, zalecam Ci stosowanie w tym miejscu plastikowych diod o prą− dzie pracy przynajmniej 1A, a nie malut− kich “szklaczków”. Najpopularniejsze obecnie diody 1A mają oznaczenie 1N4001... 1N4007, ale możesz je zastą− pić wieloma innymi, na przykład krajowy− mi BYP401, czy innymi BY. Łatwo je poz− nasz: diody prostownicze mają zdecydo− wanie grubsze wyprowadzenia (o średni− cy 0,7... 1mm). Zapamiętaj więc kolejną

praktyczną radę: w obwodach zasilania stosuj wyłącznie diody prostownicze o średnicy wyprowadzeń powyżej 0,7mm. Na rynku występuje też wiele goto− wych mostków prostowniczych, o prą− dzie pracy minimum 0,8A − możesz je równie śmiało stosować w swych ukła− dach. Pamiętaj także, że mostek złożony z czterech diod 1−amperowych może prostować prąd o natężeniu nie 1A, tylko 2A. Do prostowania większych prądów użyj odpowiednio większych diod lub mostków − nigdy nie próbuj łączyć rów− nolegle kilku diod. Przy większych napię− ciach także nie warto łączyć szeregowo kilku diod niskonapięciowych − lepiej ku− pić jedną o wyższym napięciu pracy. Pamiętaj też, że w obwodach impul− sowych (zasilaczach impulsowych, prze− twornicach) w żadnym wypadku nie po− winno się stosować zwykłych diod pros− towniczych rodziny 1N400X − tam muszą pracować diody szybkie. Ale to już temat z innej bajki. Być może masz jakieś diody zagra− niczne, o oznaczeniu, którego nie potra− fisz rozszyfrować. Nie martw się! Naj− pierw po grubości wyprowadzeń określ w przybliżeniu, przy jakim prądzie mogą pracować. Jeśli średnica wyprowadzeń wynosi 0,7...0,9mm, to ich prąd jest nie mniejszy niż 0,8A. Może się też zdarzyć, że wśród takich nieznanych diod trafią się diody Zenera.

E LEKTRONIKA DLA WSZYSTKICH 11/96

Pamiętaj, że diody Zenera zawsze można łączyć szeregowo (nigdy równolegle) i trzeba pamiętać o maksymalnej dopu− szczalnej mocy strat, która jest iloczy− nem napięcia Zenera i prądu pracy (małe szklaczki − do 400mW, starsze z metalo− wym kapturkiem − tylko 250mW, a więk− sze od 1...5W). Zawsze diodę Zenera du− żej mocy możesz wykonać z użyciem tranzystora o odpowiedniej obciążalności (z radiatorem) według rysunku 11 11. Diody możesz łatwo rozróżnić i wstępnie sprawdzić w prostym ukła− rysunków 12 13 dzie z rysunków 12 i 13 13. Najlepiej byłoby w roli woltomierza wykorzystać cyfrowy miernik uniwersalny (na zakresie 200V), ale można wykorzystać woltomierz wskazówkowy. W układzie tym możesz rozróżnić anodę i katodę, czyli określić biegunowość diody, a także sprawdzić, czy jest to zwykła dioda, czy dioda Zene− ra. Jeśli po dołączeniu badanej diody w kierunku zaporowym (rys. 12) napięcie wskazywane przez woltomierz zmniej− szy się − dołączyłeś diodę Zenera, a na− pięcie wskazywane przez woltomierz

Rys. 11. Sposób wykonania diody Zenera większej mocy.

59

Listy od Piotr a Piotra

Rys. 12. Sprawdzanie diod w kierunku zaporowym.

Rys. 13. Sprawdzanie diod w kierunku przewodzenia. jest napięciem stabilizacji takiej diody. Jeśli wskazanie woltomierza nie zmieni się − dołączyłeś zwykłą diodę w kierunku zaporowym (wyjątkiem mogą być tzw. diody Schottky’ego o niskim napięciu przebicia wstecznego i diody germano− we, które przy napięciach powyżej 40V mogą już “puszczać” trochę prądu w kierunku zaporowym, oraz bardzo rzadko spotykane diody Zenera o wyso− kim napięciu stabilizacji np. 160V, które z kolei przy podanym napięciu jeszcze nie zaczną przewodzić prąd w kierunku wstecznym). Jeśli dołączysz diodę w kierunku prze− wodzenia (rysunek 13), woltomierz poka− że jej napięcie przewodzenia. Dla typo− wych diod krzemowych (także diod Ze− nera), napięcie to wynosi około 0,6... 0,8V. Gdy jest ono mniejsze, masz do czynienia z krzemową diodą Schott− ky’ego lub diodą germanową. Możesz wtedy jeszcze raz włączyć taką diodę w kierunku zaporowym (rys. 12), a na− stępnie obniżając lub podwyższając na− pięcie zasilające sprawdzić, przy jakim napięciu wstecznym może pracować da− na dioda. Diody germanowe poznasz też po ar− chaicznej obudowie − szklanej (DOG, AAP...) lub metalowej (np. DZG). Małe szklane diody germanowe mogą Ci się jeszcze przydać, natomiast więk− sze, prostownicze wyrzuć bez zastano− wienia − chyba, że urządzasz muzeum elektroniki. Natomiast wykryte diody Schottky’ego są cennym znaleziskiem −  są to nowoczesne, bardzo szybkie diody o małym napięciu przewodzenia, czyli małych stratach przy prostowaniu. Przy takim testowaniu dwukońcówko− wych elementów pochodzących z odzys− ku, a wyglądających na diody, możesz spotkać inne egzotyczne elementy (diaki, elementy zabezpieczające Trisil, Transil,

60

itp.). Jeśli dany element przy pomiarach zachowuje się inaczej, niż opisałem, nie zawsze jest to zepsuta dioda − nie wyrzu− caj go − być może przyda Ci się, gdy zo− rientujesz się, co to za wynalazek. W każdym razie na podstawie propo− nowanych pomiarów możesz posegre− gować posiadane diody na kilka grup i umieścić w oddzielnych pudełkach. Ja na przykład mam w swojej pracowni dwa spore pudełka, opisane Diody 0,1A oraz Diody 1A 1A. W pudełku Diody 0,1A przechowuję wszystkie małe diody krze− mowe dowolnego typu i oznaczenia, a w drugim − diody prostownicze o grub− szych wyprowadzeniach, o prądzie pracy mniej więcej 1A. Jeśli nie masz odpowiedniego zapasu tych dwóch rodzajów diod, radzę Ci ku− pić na giełdzie hurtem po 100 lub więcej sztuk diod 1N4148 i 1N4005...7. Nawet przy takiej ilości nie będzie to duży wyda− tek, bowiem cena jednostkowa w hurcie wyniesie kilka groszy. Jeszcze słowo na temat diod LED. Obecnie na rynku występuje bardzo dużo typów nowoczesnych, wysoko− sprawnych diod LED. Generalnie diody takie mogą pracować z prądem maksy− malnym 20...50mA, zależnie od typu. Dzięki dużej jasności świecenia, w prak− tyce pracują one zazwyczaj przy prądach rzędu 2...10mA. Nie warto natomiast przechowywać bardzo starych krajo− wych diod LED, zwłaszcza produkcji Za− kładów im. Róży Luksemburg, ponieważ mają one zazwyczaj małą jasność, duży rozrzut jasności między egzemplarzami i dużą awaryjność. Proponuję Ci natomiast zakupienie gdzieś w hurtowni trzech paczek diod (czerwone, zielone i żółte). Najbardziej uniwersalne są okrągłe diody z barwioną mleczną soczewką − ja zawsze mam pod ręką zapas takich diod (o średnicy 3mm). Obecnie (lato 96) przy 100 sztukach przy− zwoite diody Telefunkena możesz kupić na giełdzie w cenie poniżej 10 groszy.

Tyrystory Gdy napotkasz gdzieś w starym sprzęcie wielkie tyrystory o prądach pra− cy powyżej 100A, zachowaj je. Przyda− dzą się, gdy będziesz udoskonalał spa−

warkę lub konstruował prostownik aku− mulatorowy umożliwiający rozruch silni− ków samochodowych. Jeśli gdzieś w starym sprzęcie spo− tkasz stare krajowe tyrystory BTP − 6 lub 10−amperowe (metalowe ze śrubą), mo− żesz je spokojnie wyrzucić, chyba że pla− nujesz budowę jakiegoś układu prostow− nika do akumulatorów z tyrystorową re− gulacją prądu. Także jeśli trafisz na czes− kie triaki czy tyrystory (np. KT206 czy KT207), radzę Ci je wyrzucić, żeby Cię nie kusiło gdzieś je zastosować. Te szczytowe osiągnięcia dawnego prze− mysłu RWPG mają bardzo dużą awaryj− ność i żeby zaoszczędzić sobie kłopotów związanych z naprawą, lepiej wydać pa− rę złotych i od razu zastosować nowo− czesny triak czy tyrystor dobrej firmy. Zresztą ogólnie rzecz biorąc, awaryj− ność starych przyrządów półprzewodni− kowych jest nieporównanie większa niż współczesnych. A czeska Tesla u wielu konstruktorów zyskała sobie szczególnie złą sławę właśnie ze względu na awaryj− ność wielu swoich wyrobów.

Mikrofony Stare mikrofony od pierwszych krajo− wych magnetofonów są dziś niewątpli− wym zabytkiem. Proponuję Ci rozebrać taki mikrofon, sprawdzić jak jest zbudo− wany, ewentualnie odzyskać transforma− torek mikrofonowy (jeśli był wbudowa− ny), a resztę spokojnie wyrzucić na śmietnik. Dziś masz do dyspozycji dobre mikrofony elektretowe w cenie poniżej 1zł. I tylko takie mikrofony stosuje się obecnie w prostych układach elektro− nicznych.

Mierniki wskazówkowe Zbieraj starannie wszelkie mierniki wskazówkowe, także wskaźniki od mag− netofonów − ”staroświecki” odczyt ana− logowy jest w wielu przypadkach dużo bardziej czytelny od cyfrowego; na pew− no znajdziesz zastosowanie dla takich wskaźników.

Przełączniki i złącza Starych, dużych przełączników i złącz nie warto przechowywać (chyba, że mają złocone styki − wtedy możesz je z zys−

E LEKTRONIKA DLA WSZYSTKICH 11/96

Listy od Piotr a Piotra Głośniki i słuchawki Każdy hobbysta powinien mieć w swych zbiorach kilka głośników. Choć stare głośnik...

Life Enjoy

When life gives you a hundred reasons to cry, show life that you have a thousand reasons to smile

Get in touch

Social

© Copyright 2016 - 2019 AZPDF.PL - All rights reserved.