id12909-ep-1-metodologia-literatura

1 Grażyna Wieczorkowska Elementy badań społecznych Spis treści 1.Elementy metodologii badań społecznych 1 Bad - pdf za darmo

19 downloads 42181 Views 309KB Size

Recommend Stories

No stories

Story Transcript


Grażyna Wieczorkowska

Elementy badań społecznych Spis treści

1.Elementy metodologii badań społecznych Badania korelacyjne Badania eksperymentalne Porównanie badań eksperymentalnych i korelacyjnych Przykłady badań: Czy alkohol tuczy? Przykłady badań: Czy oglądanie pornografii jest przyczyną stosowania przemocy? Nieuzasadnione zarzuty pod adresem badań eksperymentalnych 2.Pomiar i operacjonalizacja Przykład pomiaru: ekstrawersja 3.Miary tendencji centralnej i zróżnicowania: średnia i wariancja

1 2 4 6 6 7 9 11 12 13

1.Elementy badań społecznych Aby zrozumieć wyniki badań naukowych, musimy nauczyć się rozróżniać typy badań. Nawet jeśli sami nie prowadzimy badań naukowych, to jednak obserwujemy własne reakcje, próbując formułować wnioski o zależnościach przyczynowych między zmiennymi. Wyobraźmy sobie następującą sytuację, opisaną przez Krystynę (badacza - amatora), która próbuje zrozumieć spadek swojej motywacji do wykonywania pracy. Znowu zasypiam nad czytaniem raportów. Dobrze spałam w nocy, więc jestem wyspana. Może to wina pogody? Muszę skończyć do jutra. Wypiję zieloną herbatę. Ocena wpływu zielonej herbaty na poziom energii Pierwszy pomysł Krystyny: pretest - posttest dla tej samej osoby Porównanie poziomu energii tej samej osoby przed i po wypiciu herbaty Herbata nie pomogła. Piję następną. Po godzinie czuję się świeża i wypoczęta. Czy to zasługa zielonej herbaty? Trudno powiedzieć, ponieważ mogły nastąpić zmiany w moich procesach biochemicznych, które są niezależne od tego, co robiłam. Aby być pewną wpływu zielonej herbaty, musiałabym mieć pewność, że JA o godzinie 10-tej i JA o godzinie 11-tej to ten sam obiekt - i nic, poza wypiciem zielonej herbaty, nie zmieniło się. Jeżeli chcę porównać poziom energii przed i po wypiciu herbaty muszę być pewna, że obiekt analizy ( w tym wypadku JA) różni się tylko jedną cechą - (KANON JEDYNEJ RÓŻNICY), a przecież poziom energii zmienia się dynamicznie - może wzrosnąć bez żadnych oddziaływań, czasem wystarczy poczekać.JA o 10-ej rano Ф JA o 11-ej rano Tego nie mogę zagwarantować, powinnam więc powtórzyć eksperyment z zieloną herbatą w wielu punktach czasowych. Losuję dni tygodnia, godziny - i o określonej porze oceniam swoje samopoczucie. Następnie piję zieloną herbatę - i po jakimś czasie oceniam ponownie. Podstawowe pytanie brzmi: po jakim czasie? - po 15 minutach?, godzinie?, dwóch godzinach? Zielona herbata może mieć bardzo różny wpływ, zależny od tego, czy piję ją, kiedy jestem wyspana, zmęczona, podekscytowana... Sama czynność picia może mieć wpływ na zmianę samopoczucia, tak jak przyjemność jedzenia może wynikać nie tylko z przyjmowania pokarmu, ale z samego faktu używania mięśni, które zostały skojarzone z przyjemnością. Bo nasza pamięć zapisana jest także w mięśniach. Badania pokazały na przykład, że dowcipne rysunki podobają nam się bardziej, gdy w czasie ich oglądania trzymamy w ustach długopis w sposób, który wymaga takiego układu mięśni, jak podczas uśmiechania się, niż wtedy, gdy nasze mięśnie układają się w smutny wzorzec. Pojawia się zatem problem badacza znającego hipotezy. Jeżeli w wylosowanych punktach czasowych piję na przemian herbatę czarną i zieloną, jestem świadoma tego, jaką herbatę piję, co może wpływać na moje oceny. Lepiej byłoby przygotować mieszanki zielonej i czarnej herbaty o różnym składzie procentowym, zakleić, ich opis schować do szafy pancernej - i pozostać nieświadomą tego, co w danej chwili piję. Ale smak zielonej herbaty jest trudny do zignorowania. Jeżeli będę świadoma, jaką herbatę piję, może wystąpić efekt placebo. Efekt placebo to reakcja organizmu na bodziec wywołana oczekiwaniem efektu bodźca, a nie jego faktycznymi właściwościami. Efektem placebo możemy wyjaśnić porównywalny subiektywny wzrost energii u badanych po wypiciu kawy normalnej i bezkofeinowej w sytuacji, gdy nie wiedzą, jaką kawę wypili. Bycie osobą badaną i badaczem w jednej osobie jest bardzo trudne, jeśli nie niemożliwe. Może więc poproszę moje dwie przyjaciółki, aby poeksperymentowały

1

na sobie - one nie znają moich hipotez. O tej samej godzinie (warunki pogodowe będą więc identyczne) jedna wypije czarną herbatę, druga zieloną - i porównamy wyniki. Ocena wpływu zielonej herbaty na poziom energii Drugi pomysł Krystyny: różne osoby. Porównanie poziomu energii dwóch osób, z których jedna piła herbatę, a druga nie Ale nie, to nie jest dobry pomysł, bo one różnią się bardzo przemianą materii, ciśnieniem krwi, wzrostem, wagą... Diety, które pomagały jednej, nie działały na drugą. Nie mam „identycznych" znajomych. Jak więc mogę przekonać się, czy picie niesmacznej zielonej herbaty ma sens? D rogi krem przeciwzmarszczkowy teoretycznie mogę wcierać w połowę twarzy, ale z zieloną herbatą nie da się postąpić podobnie. Jaka szkoda, że nie mam własnego klonu. Wtedy „on" piłby jeden rodzaj herbaty, a ja drugi. Ja łykałabym antybiotyk, „on" walczyłby z grypą siłami natury. Wiedząc, kto pierwszy wyzdrowiał, mogłabym ocenić, czy warto było łykać lekarstwa. Lepszym rozwiązaniem byłoby zbadanie wpływu zielonej herbaty na większą liczbę osób. Krystyna może zastanowić się, kto z jej znajomych pije zieloną, a kto czarną herbatę, a następnie oszacować ich średnią ospałość i policzyć współczynnik korelacji między częstością picia zielonej herbaty a interesującą nas zmienną. Ocena wpływu zielonej herbaty na poziom energii Trzeci pomysł Krystyny: badania korelacyjne. Przedstawienie pomiaru dwóch zmiennych: X - liczba wypijanych tygodniowo filiżanek herbaty, Y - poziom energii na wykresie korelacyjnym Każda osoba biorąca udział w badaniu jest przedstawiona jako punkt, którego pierwsza współrzędna (X) odpowiada liczbie wypijanych filiżanek herbaty, natomiast druga współrzędna (Y) - poziomowi energii. Analiza tego typu danych polega na dopasowaniu linii prostej do punktów przedstawiających badanych. Współczynnik korelacji informuje nas o nachyleniu tej prostej (znak współczynnika korelacji) i stopniu dopasowania punktów do prostej (wielkość współczynnika korelacji). Jeżeli wszystkie punkty leżałyby na tej prostej, mielibyśmy do czynienia ze związkiem idealnym (współczynnik korelacji równałby się +1 lub - 1 - w zależności od nachylenia prostej). Mając takie dane, moglibyśmy - znając liczbę wypitych filiżanek herbaty - przewidzieć bezbłędnie poziom energii. Nie zdarza się to w praktyce, ponieważ związek między dowolnymi dwiema zmiennymi jest modyfikowany przez inne zmienne (np. szybkość metabolizmu). Musimy więc zadowalać się niskimi współczynnikami korelacji - sprawdzamy jedynie, czy otrzymany współczynnik korelacji różni się istotnie (a więc bardziej, niż wynikałoby to z czynników losowych) od zera. Jeśli wynik badania jest istotny statystycznie, to znaczy że nie można go przypisać jedynie czynnikom losowym. Prawda □ czy fałsz □: Jeśli wynik badania jest istotny statystycznie, to znaczy że nie można go ; przypisać jedynie czynnikom losowym. Załóżmy, że zaobserwowaliśmy dodatni związek - ci, którzy piją zieloną herbatę, mają wyższy poziom energii od tych, którzy piją herbatę czarną. Czy można stwierdzić, że zielona herbata redukuje ospałość? Niekoniecznie, ponieważ ludzie pijący zieloną herbatę mogą różnić się od pozostałych - stopniem dbania o zdrowie, częstością podejmowania aktywności fizycznej itd. Badania korelacyjne Jeżeli badamy związek między dwiema zmiennymi, np. ilością wypijanej zielonej herbaty a poziomem energii, może okazać się, że jest on: • pozytywny (współczynnik korelacji jest dodatni), co oznacza - jeżeli jest istotny statystycznie - że im więcej pijemy, tym mamy więcej energii; • negatywny (współczynnik korelacji jest ujemny), co oznacza - jeżeli jest istotny statystycznie - że im więcej pijemy, tym mamy mniej energii; • krzywoliniowy - zarówno osoby, które piją zbyt dużo, jak i te, które piją zbyt mało, mają mniej energii niż te, które piją odpowiednią (tzn. jaką?) liczbę filiżanek - w tym wypadku współczynnik korelacji liniowej może wynieść zero, co przez początkujących badaczy może być błędnie interpretowane jako brak związku, a oznacza jedynie brak związku liniowego; •

nieistniejący - ilość wypitych filiżanek nie pozwala przewidywać/wyjaśniać poziomu energii. Te cztery przykłady zależności dla 30 osób przedstawiono na rysunku 1.1. Warto zwrócić uwagę na fakt, że nie są to związki funkcyjne, lecz statystyczne. Aby zależność między X a У była związkiem funkcyjnym, dla każdej 2

wartości X musi istnieć dokładnie jedna wartość У. W badaniach społecznych prawie nie zdarzają się zależności funkcyjne. Osoby charakteryzujące się takim samym wynikiem w teście inteligencji (taki sam X) mają bardzo różne dochody (zmienna У). Na wykresie zobaczymy więc punkty o tym samym X i różnym У. Podobnie różne osoby pijące tę samą liczbę filiżanek herbaty (zmienna X) mogą mieć różne wartości zmiennej У (poziom energii). W związkach statystycznych dopasowujemy do takich punktów linię prostą metodą najmniejszych kwadratów. Osoby zainteresowane tym tematem zachęcamy do zajrzenia do podręczników statystyki.

Badania, w których obserwujemy jedynie współwystępowanie zmiennych, nazywane są badaniami korelacyjnymi. Na podstawie istotnej korelacji między X i У nie możemy stwierdzić, że X jest przyczyną У. Czy ze stwierdzenia istotnej korelacji między liczbą zakładających gniazda bocianów i liczbą rodzących się w danej wiosce dzieci wynika, że bociany przynoszą dzieci? Ci, którzy się na tym znają, twierdzą, że obie te zmienne związane są z... wcześniejszym wystąpieniem ciężkiej zimy. Analogicznie korelacja między szybkością czytania a długością stopy dziecka wynika z. wieku dzieci. Starsze mają dłuższe stopy i czytają szybciej. X - długość stopy dziecka, У- szybkość czytania r (X, У) jest korelacją pozorną, która „znika", gdy w analizie uwzględnimy wiek dziecka Przez lata palacze w ten właśnie sposób podważali stwierdzoną korelację między paleniem papierosów a zachorowalnością na raka płuc. Mogli oni argumentować, że to tylko badania korelacyjne - do czasu, gdy wyodrębniono w dymie tytoniowym s...

Life Enjoy

When life gives you a hundred reasons to cry, show life that you have a thousand reasons to smile

Get in touch

Social

© Copyright 2016 - 2019 AZPDF.PL - All rights reserved.