Wielka historia Polski 2

Dzieje Polski piastowskiej (VIII wiek -1370) Jerzy Wyrozumski Grupa Wydawnicza Berteismann MediaŚWIAT - pdf za darmo

38 downloads 30658 Views 3MB Size

Recommend Stories


Historia Polski - Zamki, Twierdze, Rezydencje cz. 2
Historia Polski - Zamki, Twierdze, Rezydencje cz. 2 - pdf za darmo

Historia Polski 13 - Znamienite rody
Historia Polski 13 - Znamienite rody - pdf za darmo

Historia Polski 18 - Tablice chronologiczne
Historia Polski 18 - Tablice chronologiczne - pdf za darmo

Historia Polski - Polska Ludowa - Budowa PRL- u
Historia Polski - Polska Ludowa - Budowa PRL- u - pdf za darmo

Story Transcript


Dzieje Polski piastowskiej (VIII wiek -1370)

Jerzy Wyrozumski

ŚWIAT KSIĄŻKI

Grupa Wydawnicza Berteismann Media

KOLEGIUM REDAKCYJNE KOREKTA PROJEKT GRAFICZNY KSIĄŻKI

PROJEKT OKŁADKI

Ludwik Czopek - dyrektor naczelny, Jan Pieszczachowicz - redaktor naczelny, Piotr Turkot - koordynator projektu, Przemysław Gryc - redaktor odpowiedzialny, Ałła Sarachanowa - redaktor, Andrzej Najder, Jacek Słowiński - redakcja techniczna Krystyna Dębska-Soja, Lucyna Nowak

GRAFIKA

Piotr Turkot WYBÓR ILUSTRACJI ZDJĘCIA

Cecylia Staniszewska, Ewa Łukasik Rafał Gadowski, Andrzej Kowalczyk, Andrzej Najder, Tomasz Salwierz Przemysław Gryc, Andrzej Najder, Piotr Turkot, Jacek Słowiński, Jerzy Wyrozumski Archiwum FOGRY, Biblioteka Krakowskiej Kapituły Katedraln e j na Wawelu, B ib lio t ek a Narodowa w Warszawie, Muzeum Zamku Kró lewsk iego na Wawelu, M u zeu m Arch eologiczn e w Krakowie (Wystawa - Kraków przed 1000 lat), Fundacja XX Czartoryskich przy Muzeum Narodowym w Krakowie, Muzeum Narodowe we Wrocławiu, Opactwo Benedyktynów w Tyńcu, Przemysław Gryc, Michał Grych owsk i, Mich ał Leszczyń sk i, Stan isław Michta, Grzegorz Morek, Andrzej Najder, Jerzy Najder, Andrzej Rygielski, P iotr Turkot, Paweł Zechenter, Wojciech Słowakiewicz, Maciej Zybała

PRZYGOTOWANIE KAPSUŁ

Przemysław Gryc, P io t r S łu ż y ń sk i (z wyjątkiem kapsuł opracowanych przez Autora - str. 132, 143, 167)

i WYKRESÓW TŁUMACZENIA TEKSTÓW

nie podpisane tłu maczan ia tekstów źródłowych zostały opracowane przez Autora

PRZYGOTOWANIE TABLIC GENEALOGICZNYCH

Rafał Gadowski, Piotr Służyński

MAPY

Rafał Gadowski, Ja cek Kozak (mapy satelitarn e na p od staw ie Global Digital E levation Mod el, „U.S. Geological Survcy", EROS Data Centre, 1993), Andrzej Najder, Ja cek Orzechowski, Tomasz Salwierz, Jacek Słowiński

© by FOGRA OFICYNA WYDAWNICZA, KRAKÓW 1999 ISBN 83-85719-35-0 komplet ISBN 83-85719-38-5 T. 2. ISBN 83-7311-074-7 OFICYNA WYDAWNICZA KRAKÓW, ul. Marszałka Jó/efa Piłsudskiego 19 Cl ~^^~

Grupa Wydawnicza Bertelsmann Media Warszawa, ul. Rosoła 10

Spis treści I.

II. 47

Wstęp Kształt terytorialny państwa Warsztat badawczy Charakterystyka źródeł Krytyka źródeł U schyłku epoki plemiennej (od połowy VIII do połowy X wieku) Formy życia zbiorowego Postęp cywilizacyjny a przemiany polityczne Świat wierzeń pogańskich i jego wpływ na życie zbiorowe 54 Trudności w odtworzeniu mapy plemiennej Polski Państwo Wiślan Państwo Polan

III.

9 12 18 18 36

Piastowskie państwo prawa książęcego (od połowy X wieku do 1202) Poglądy historiografii na powstanie państwa polskiego Początki chrystianizacji Polski Formowanie się terytorium państwowego Polski Państwo Mieszka l a cesarstwo W początkach monarchii Bolesława I Chrobrego Zjazd gnieźnieński roku 1000 Wojny Bolesława I Chrobrego z Niemcami Organizacja wewnętrzna Polski Chrobrego Koronacja królewska Bolesława I Chrobrego Ekspansja kultury zachodnioeuropejskiej w Polsce Kryzys społeczny i polityczny monarchii pierwszych Piastów 103 Odbudowa państwowości i organizacji kościelnej Między cesarstwem a papiestwem Restytucja i załamanie się królestwa za Bolesława II Szczodrego 119 Osłabienie władzy monarszej Władysława I Hermana Rozbicie polityczne Polski w latach 1102-1107 Obrona państwa przed zagrożeniem zewnętrznym Podbój i ponowna chrystianizacja Pomorza Próba likwidacji polskiej prowincji kościelnej Ustawa sukcesyjna Bolesława III Krzywoustego Zagrożony seniorat. Wygnanie Władysława Juniorzy pod naciskiem papiestwa i cesarstwa Postępujące rozbicie polityczne Polski Losy Pomorza Zachodniego Zmierzch senioratu. Ocalony pryncypat

49 52

59 66 68

71 73 76 79 84 86 88 92 97 99 100

107 114

122 125 128 130 133 136 142 144 147 150 152

IV.

V.

Kazimierz II Sprawiedliwy wobec zagranicy Kryzys pryncypatu (1194-1202) Bilans cywilizacyjnego rozwoju Dorobek w sferze kultury duchowej

156 159 160 167

Polityczna dezintegracja i społeczna przebudowa (1202-1300) Piastowskie państwa dzielnicowe na początku XIII wieku Wielka własność ziemska w walce o immunitet Leszek Biały i jego polityka ruska Walka o ,, wolność Kościoła " i wojna domowa w Wielkopolsce Przebudowa gospodarcza Śląska pod panowaniem Henryka I Brodatego. Nowe formy osadnictwa Początki miast organizowanych na prawie niemieckim Mazowsze pod panowaniem Konrada I mazowieckiego Emancypacja polityczna Pomorza Gdańskiego Misja pruska i sprowadzenie do Polski braci Zakonu Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie Przemiany ustrojowe Monarch ia Henryków śląskich (1228-1241) Najazd tatarski w 1241 roku i jego polityczne skutki Małopolska pod panowaniem Bolesława V Wstydliwego (1243-1279) Wielkopolska pod rządami synów Władysława Odonica Postępujące rozbicie polityczne Śląska Rozbicie polityczne dzielnicy kujawsko-lęczycko-sieradzkiej Mazowsze pod rządami Siemowita I i jego synów Sprawa sukcesji tronu krakowskiego po śmierci Leszka Czarnego Wacław II czeski władcą Małopolski Ku zjednoczeniu Polski. Koronacja Przemyśla II Postępy w dziedzinie cywilizacji i kultury w XIII wieku

175 177 182 187 191

Odbudowa Królestwa Polskiego (1300-1370) Postępy w budowie społeczeństwa stanowego Królewskie rządy Wacława II w Polsce (1300-1305) i zabójstwo Wacława III (1306) Powrót z wygnania Władysława I Łokietka i jego walka o zjednoczenie Polski Miasta jako siła polityczna na początku XIV wieku Zajęcie Pomorza Gdańskiego przez Krzyżaków Koronacja Władysława I Łokietka Sojusze polityczne Władysława I Łokietka Wzrost zagrożenia krzyżacko-brandenburskiego i luksemburskiego Sukcesja Kazimierza III Wielkiego

194 197 203 206 207 212 216 221 225 233 238 243 247 250 253 258 264 273 275 280 287 291 295 297 302 307 314

Między Andegawenami, Luksemburgami, Wittelsbachami i państwem zakonnym Włączenie do Polski Rusi halicko-włodzimierskiej Miejsce Śląska, Mazowsza i Pomorza Zachodniego w polityce Kazimierza III Wielkiego Program chrystianizacji Litwy Planowy rozwój osadnictwa Rozwój górnictwa i ordynacja o krakowskich żupach solnych z 1368 roku Skarb pieniężny i polityka monetarna Polityka handlowa Kodyfikacja prawa Ku stanowej budowie państwa: Korona Królestwa Polskiego Założenie uniwersytetu w Krakowie na tle rozwoju kulturalnego Polski Integracja państwa: od instytucji dzielnicowych do centralnych

317 322 328 333 335 339 341 344 347 352 355 36

5 Wzrost znaczenia Polski w stosunkach międzynarodowych Plany i dokonania rewindykacyjne u schyłku panowania Kazimierza III Wielkiego Sprawa następstwa tronu po śmierci Kazimierza III Wielkiego Zakończenie Zestawienie wybranych źródel oraz literatury Indeks 387

369 373 375 380 383

Wstęp

r onadpięć stuleci dziejów Polski, które zawierają się w niniejszym tomie, to przynajmniej cztery wyraźnie się wyróżniające okresy - o różnym czasie trwania, różnych cechach wewnętrznych i zewnętrznych, różnym natężeniu sił twórczych w procesie budowy naszej wspólnoty polityczno-kulturalnej, czyli państwa, a z czasem narodu. Poszczególne okresy są też bardzo nierównomiernie oświetlone przez źródła historyczne, co sprawia, iż będą opracowane w sposób nierównomierny i nieproporcjonalny do wagi dokonujących się w nich wydarzeń. Ujawnia się tu zależność historyka od źródeł informacji, jakimi może dysponować. Jest to podstawowy problem badawczy, z którego także Czytelnik musi zdawać sobie sprawę. Nie jest to wszakże zależność prosta. Tam bowiem, gdzie brak źródeł pisanych, historyk musi się uciekać do innych świadków przeszłości. Są nimi np.: odkrywane przez archeologów ślady dawnych kultur, szczątki materialne bytowania naszych przodków, nazwy miejscowe i inne, archaiczne elementy zachowane w języku, tradycja o czasach wczesnych przechowana w przekazach późniejszych. Pomocne są także analogie do innych ludów i kultur czy ogólna wiedza socjologiczna i etnologiczna. Stąd powstaje niejednolitość opracowania nie tylko pod względem objętościowym, ale także pod względem charakteru i rodzaju informacji, a więc i jakościowym. Im bliżej czasów nowszych, tym więcej opisu wydarzeń, im dalej wstecz, tym bardziej mamy do czynienia z obrazem ogólnym, opisem trendów rozwojowych i procesów. Im wcześniejszy okres, tym mniej mamy pewności co do efektów poznawczych osiągniętych przez historyka. Wiedzę pewną zastępuje siłą rzeczy domysł lub na poszlakach budowana hipoteza. Najwcześniejszy okresobjęty niniejszym tomem dałoby się określić jako schyłek epoki plemiennej. Są to mniej więcej dwa stulecia - od połowy VIII do połowy X wieku. Jeżeli plemiona uważać za wspólnoty osadnicze o pewnych cechach politycznych, za nietrwałe organizmy państwowe, mające swoich wodzów, starszyznę współdecydującą o wspólnych losach i zadaniach oraz jakieś ukorzenienie w zbiorowej

schyłek epoki plemiennej

Dzieje Polski piastowskiej —————

SCHYŁEK EPOKI PLEMIENNEJ

PI AST OW SKI E

PAŃSTWO

PR AW A

KSI ĄŻ ĘC EGO 750 ,„,

950

1202 f

pff fcv?;I; k

Ryć. 1. Chronologia i podział epoki.

państwo prawa książęcego

10

tradycji, której ważnym elementem była pamięć o przodkach, to stulecia będące przedmiotem naszej uwagi trzeba by uznać za okres funkcjonowania plemion i związków plemiennych, za fazę jednoczenia się małych organizmów w większe jednostki polityczne. Zwykliśmy je nazywać związkami plemiennymi. Z czasów oświetlonych już nieźle przez źródła pisane znamy takie związki plemion z terenu Słowiańszczyzny nadłabskiej, a mianowicie Wieletów i Obodrzyców. Na obszarze, na którym powstało państwo polskie, mamy poświadczone z dużym prawdopodobieństwem dwa takie związki, które początkami sięgać musiały połowy IX wieku. Były to: państwo Wiślan i państwo Polan. Nie obejmowały one całego terytorium znajdującego się w polu naszej obserwacji, stąd uprawniony jest domysł, że równolegle istnieć mogły inne jeszcze związki o podobnym charakterze, a takie nazwy, jak Mazowsze, Kujawy, Pomorze, Lędzice (lub Lędzianie), rozciągające się w sposób pewny lub domniemany na większe obszary, zdają się za tym przemawiać. Okres drugi otwiera panowanie Mieszka I. Przyjmujemy, że rozpoczęło się ono w połowie X wieku. Dat...

Life Enjoy

When life gives you a hundred reasons to cry, show life that you have a thousand reasons to smile

Get in touch

Social

© Copyright 2016 - 2019 AZPDF.PL - All rights reserved.